Greek OrthoWeb - Kόμβος "ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ"

ΣΑΡΚΩΜΑΤΑ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ν. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΟΣ
ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΧΗΜ/ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ Nοσοκομείου Θεσσαλονίκης.

Εισήγηση σε στρογγύλη τράπεζα της συνεχούς χειρουργικής μετεκπαίδευσης της Χειρουργικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδος, 19/10/1996
ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΣΑΡΚΩΜΑΤΩΝ
Τα σαρκώματα των μαλακών μορίων εμφανίζονται σαν τοπικές διογκώσεις στην περιοχή κεφαλής - τραχήλου σε ποσοστό 13%, στην εξωτερική επιφάνεια του κορμού σε ποσοστό 18% και στα άκρα σε ποσοστό 55% του συνόλου των σαρκωμάτων.
Η πρώτη διάγνωση γίνεται, σχετικά εύκολα, με απλή επισκόπηση και ψηλάφηση. Οταν όμως εδράζονται στην θωρακική κοιλότητα, στην κοιλιά και στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο, αναπτύσσονται αρχικά ανώδυνα και γίνονται αντιληπτά μόνο όταν λόγω αυξήσεως του όγκου τους, πιέζουν νευρικά στελέχη, οπότε προκαλούν πόνο, αυτόματα ή προκλητά. Ακόμη δυνατόν να προκαλέσουν αποφρακτικά φαινόμενα σε κοίλα όργανα, να πιέζουν ή να αποφράσσουν τα λαγόνια αγγεία και να προκαλούν οιδήματα στα κάτω άκρα.
Αφού βεβαιωθεί η διάγνωση με αξονική ή και μαγνητική τομογραφία και επιβεβαιωθεί η ύπαρξη κακοήθειας με βιοψία δια Tru-Cat βελόνης τίθεται το πρόβλημα της αντιμετώπισης του σαρκώματος.
Η χειρουργική εξαίρεση των σαρκωμάτων είναι η θεραπεία εκλογής, απαιτείται δε ριζική εκτομή αυτών.
Παρ'όλη όμως την ριζική εκτομή τους, τα σαρκώματα υποτροπιάζουν τοπικά σε υψηλό ποσοστό, επίσης εμφανίζουν αιματογενείς μεταστάσεις και μάλιστα το 70% αυτών στους πνεύμονες. Οι μεταστάσεις στους επιχώριους λεμφαδένες εμφανίζονται σπανιότερα και μόνο στο 5% του συνόλου των σαρκωμάτων.
Ορισμένοι όμως τύποι σαρκωμάτων όπως τα κακοήθη ιστιοκυττώματα, τα συνοβιοσαρκώματα και τα ραβδομυοσαρκώματα μεθίστανται συχνότερα στους επιχώριους λεμφαδένες και μάλιστα μέχρι ποσοστού 25%. Τέλος δέον να σημειωθεί ότι τα λειομυοσαρκώματα του πεπτικού συστήματος μεθίστανται συχνά μέσω της πυλαίας στο ήπαρ.
Η κακοήθεια των σαρκωμάτων έχει σχέση με το βαθμό διαφοροποίησής τους (Grade I-III) και μάλιστα αυτό λαμβάνεται κυρίως υπ'όψιν στο TNM σύστημα ταξινομήσεως. Ενα δεύτερο στοιχείο που λαμβάνεται υπ'όψιν είναι το μέγεθος του όγκου. (βλ. Πίνακα σταδιοποιήσεως)
Πίνακας σταδιοποιήσεως
Στάδιο Ι Ι a G1 T1 N0 M0
Στάδιο Ι I b G1 T2 N0 M0
G G1 χαμηλής ιστολογικής κακοήθειας
Στάδιο ΙΙ ΙΙ a G2 T1 N0 M0 G2 μέσης ιστολογικής κακοήθειας
Στάδιο ΙΙ ΙI b G2 T2 N0 M0 G3 υψηλής ιστολογικής κακοήθειας
Στάδιο ΙΙΙ III a G3 T1 N0 M0 Τ Τ1 όγκος μικρότερος από 5 cm
Στάδιο ΙΙΙ III b G3 T2 N0 M0 T2 όγκος 5 cm ή μεγαλύτερος
Στάδιο ΙΙΙ III c G1-3 T1-2 N1 M0 Τ3 όγκος διηθεί οστά, αγγεία, νεύρα
Στάδιο IV IV a G1-3 T3 N0-1 M0 Ν Ν0 Αρνητικοί οι επιχώριοι λεμφαδένες
Στάδιο IV IV b G1-3 T1-3 N0-1 M1 Ν1 Ιστολογικά θετικοί οι επιχώριοι λεμφαδένες
Μ Μ0 δεν υπάρχουν μακρινές μεταστάσεις
Μ1 διαπιστωμένες μακρινές μεταστάσεις

Σχέση με την βιολογική κακοήθεια των σαρκωμάτων έχει ο ιστολογικός τύπος και η εντόπιση τους. Ετσι τα σαρκώματα των άκρων έχουν καλύτερη πρόγνωση από αυτά του κορμού και ιδίως τα οπισθοπεριτοναϊκά.
Ο καθηγητής Καρακούσης στο βιβλίο του Atlas of Surgical Oncology των εκδόσεων Saunders /1995 αναφέρει για τα σαρκώματα των μαλακών μορίων των άκρων, που αντιμετωπίζονται μόνο με εκτομή, τα ακόλουθα ποσοστά τοπικής υποτροπής και 5/ετούς επιβίωσης: Μετά απλή εκτομή του σαρκώματος η τοπική υποτροπή ανέρχεται στο 65%, η οποία μειώνεται μετά ευρεία εκτομή στο 36% και μετά ακρωτηριασμό στο 8%.
Αναφέρει επίσης ότι μέχρι τη δεκαετία του 1970 το ποσοστό των ακρωτηριασμών στις ΗΠΑ για σαρκώματα μαλακών μορίων των άκρων έφθανε το 40%. Η 5/ετής επιβίωση στους ανωτέρω ασθενείς είναι 45%. Τα ανωτέρω στοιχεία είναι γενικώς αποδεκτά διεθνώς.

ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Από τη δεκαετία του 1970 εμφανίζονται στη βιβλιογραφία ενθαρρυντικά αποτελέσματα από τη χρήση της περιοχικής και της γενικής χημειοθεραπείας, της ακτινοθεραπείας και του συνδυασμού τοπικής υπερθερμίας με τοπική χημειοθεραπεία. Οι ανωτέρω θεραπείες σε συνδυασμό με τη ριζική εκτομή του σαρκώματος αποβλέπουν στον έλεγχο της τοπικής υποτροπής, την αποφυγή των ακρωτηριασμών, την μείωση των μεταστάσεων και την αύξηση της 5/ετούς επιβίωσης.
Με την ανωτέρω πολυδύναμη στρατηγική αντιμετώπισης των σαρκωμάτων η τοπική υποτροπή περιορίζεται, μετά ριζική εκτομή από 36% σε 6%, οι ακρωτηριασμοί από 40% σε 5% και η 5/ετής επιβίωση αυξάνει από το 45% στο 70%.

Μέθοδοι προεγχειρητικής neo-adjuvant θεραπείας των σαρκωμάτων :
. Γενική χημειοθεραπεία - πρωτόκολλα Rosenberg
2. Ενδαρτηριακή περιοχική χημειοθεραπεία των άκρων με ή χωρίς Tourniquet περίδεση, αναλόγως της θέσεως εντοπίσεως του σαρκώματος στο άκρο.
3. Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία.
Οι πλέον εξειδικευμένες μέθοδοι :
4. Περιοχική ενδαρτηριακή πολυχημειοθεραπεία με τη μέθοδο της απομόνωσης και άρδευσης των άκρων σε υπερθερμία (Hyperthermic Isolated Limb Perfusion) και η τροποποίηση της για σαρκώματα του άνω τριτημορίου των άκρων με εκτροπή της ροής (Streaming Diversion Technique). Τα χρησιμοποιούμενα χημειοθεραπευτικά είναι η Μελφαλάνη (Melphalan), η Αδριαμυκίνη (Adriamycin), η Πλατίνη (Cis-Platinum) και τελευταία το Tumor-Necrosis-Factor (TNF)-α και η Ιντερφερόνη-γ (Interferon-INF-γ).
5. Η περιοχική χημειοθεραπεία σαρκωμάτων της ελάσσονος πυέλου με ή χωρίς επέκταση στη βουβωνική χώρα, με τη μέθοδο του αγγειακού αποκλεισμού (Stop-flow technique).
Μέθοδοι μετεγχειρητικής συμπληρωματικής (adjuvant) θεραπείας των σαρκωμάτων :
1. Γενική χημειοθεραπεία
2. Ακτινοθεραπεία (με καθοδηγητικά σημεία τα clips που τοποθετήθηκαν στην περιοχή του αφαιρεθέντος σαρκώματος
3. Δυνατόν επίσης να χρησιμοποιηθούν και οι δύο ανωτέρω περιγραφείσες εξειδικευμένες τεχνικές του Isolation Perfusion και του Stop-flow, πάντα πριν την ακτινοθεραπεία.
Το υπερθερμικό Isolation Perfusion των άκρων (ILP) έχει :

ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΝΔΕΙΞΗ :
1. Σε σαρκώματα μαλακών μορίων των άκρων τα οποία λόγω του μεγάλου όγκου τους, χωρίς προεγχειρητικό ILP, δεν μπορούν να αφαιρεθούν ριζικά αν δεν προχωρήσουμε σε ακρωτηριασμό.
2. Σε τοπική υποτροπή αφαιρεθέντος σαρκώματος
3. Οταν αποστέλλονται ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε απλή ή ατελή εκτομή σαρκώματος ιδιαίτερα υψηλού βαθμού κακοήθειας (G3) και προετοιμάζονται για νέα ριζική εκτομή.

ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ :
Σε όλα τα σαρκώματα μαλακών μορίων των άκρων πριν την ριζική εκτομή τους.
Η περιοχική χημειοθεραπεία με τη μέθοδο του αγγειακού αποκλεισμού (Stop-flow technique) έχει απόλυτη ένδειξη :
. Σε εκτεταμένα μη εξαιρέσιμα σαρκώματα της ελάσσονος πυέλου με εξωπυελική διήθηση και επέκταση.
. Μετά ατελή εκτομή σαρκωμάτων του οπισθοπεριτοναϊκού χώρου και της ελάσσονος πυέλου και προ της ακτινοθεραπείας.
Τεχνική της περιοχικής απομόνωσης - άρδευσης (Isolation Perfusion) :
Το άκρο αποστειρώνεται και περιτυλίγεται με ειδικό στρώμα θερμάνσεως. Υπό το ριζομήριο ή τον ώμο ανάλογα με την εντόπιση, τοποθετείται ελαστικός επίδεσμος που θα περισφίξει αργότερα, όταν καθετηριαστούν τα αγγεία, το άκρο (Απομόνωση- Isolation). Αποκαλύπτονται τα λαγόνια αγγεία με εξωπεριτοναϊκή προσπέλαση ή τα μασχαλιαία αγγεία αναλόγως και καθετηριάζονται με ειδικούς καθετήρες.
Οι καθετήρες συνδέονται με το κλειστό σύστημα των σωλήνων άρδευσης του μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας - οξυγονωτού εναλλάκτη θερμότητος, που περιέχει το προς άρδευσιν υγρό μίγμα αποτελούμενο από Ringer, αίμα και ηπαρίνη.
Η αποτελεσματικότητα της απομόνωσης του άκρου ελέγχεται δι' ενέσεως στο κύκλωμα της εξωσωματικής κυκλοφορίας ραδιοσεσημασμένης Αλβουμίνης (RISA). Η διαφυγή ελέγχεται με ανιχνευτή (Collimator) που βρίσκεται ύπερθεν της καρδίας. Εφ'όσον δεν υπάρχει διαφυγή εγχέονται τα προαναφερθέντα χημειοθεραπευτικά τα οποία κυκλοφορούν επί 1 ώρα σε υπερθερμία. Μετά το πέρας της θεραπείας γίνεται έκπλυση του αγγειακού συστήματος του άκρου, αφαίρεση των καθετήρων, λύσις του ελαστικού επιδέσμου και συρραφή των αγγείων.
Τεχνική της περιοχικής χημειοθεραπείας υπό μορφή εγχύσεως και αγγειακού αποκλεισμού (Stop-flow) :
Για την απομόνωση της περιοχής της ελάσσονος πυέλου, αποφράσσονται παροδικά η αορτή και η κάτω κοίλη, ενώ με Tourniquet τα οποία έχουν τοποθετηθεί στη μεσότητα των μηρών, απομονώνεται το περιφερικό τμήμα των άκρων. Στην απομονωθείσα περιοχή, εγχέονται χημειοθεραπευτικά (Αδριαμυκίνη, Πλατίνη) όπως θα περιγραφεί αμέσως κατωτέρω, τα οποία υπό ανοξαιμικές συνθήκες δρουν επί 15 λεπτά της ώρας.
Για το σκοπό αυτό γίνεται παρασκευή των μηριαίων αγγείων και προώθηση δι'αυτών ειδικών τρίαυλων καθετήρων με μπαλόνι, το άκρο των οποίων προωθείται στο επιθυμητό ύψος στην κοιλιακή αορτή και την κάτω κοίλη φλέβα. Με την πλήρωση των μπαλονιών αποφράσσονται τα αγγεία και εγχέονται τα χημειοθεραπευτικά.
Στην παρούσα περίοδο σημειώνει ο καθηγητής Καρακούσης δεν είναι σαφές ποιός συνδυασμός πολυδύναμης τακτικής και αν υπάρχει κάποιος, είναι ανώτερος από τους άλλους για την επίτευξη υψηλότερου βαθμού τοπικού ελέγχου της νόσου ή για την ελάττωση των επιπλοκών που σχετίζονται με τη θεραπεία. Είναι γεγονός όμως ότι ο συνδυασμός του Isolation Perfusion και της ευρείας εκτομής σε προχωρημένα σαρκώματα των άκρων αύξησαν τον αριθμό των σωστικών επεμβάσεων.
Οι περιοχικές χημειοθεραπείες πρέπει πάντα να προηγούνται της ακτινοθεραπείας διότι η τελευταία επιφέρει βλάβες στην τριχοειδική αγγείωση και καθιστά ανενεργό την περιοχιή χημειοθεραπεία.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΕΥΡΕΩΝ ΕΚΤΟΜΩΝ
Σε σαρκώματα του κορμού και των άκρων
Η en block ευρεία εκτομή του όγκου είναι απαραίτητη. Στην ευρεία εκτομή συμπεριλαμβάνονται όλοι οι υγιείς ιστοί πέριξ του σαρκώματος σε απόσταση μερικών εκατοστών, προς όλες τις διευθύνσεις. Η συναφαίρεση της περιοχής της βιοψίας και κάθε συνεχόμενης περιοχής στην οποία έχει επεκταθεί αιμάτωμα από την προηγηθείσα βιοψία, είναι αναγκαία.
Στα άκρα οι τομές γίνονται επιμήκως και συμπεριλαμβάνουν με ατρακτοειδή εκτομή την περιοχή της βιοψίας. Οι δερματικοί κρημνοί εκατέρωθεν παρασκευάζονται μόνο κατά το ήμισυ, και ο χειρουργός προχωρεί στο βάθος μέχρι την απονεύρωση που χωρίζει το διαμέρισμα των μυϊκών μαζών εντός των οποίων βρίσκεται το σάρκωμα.
Η αξονική τομογραφία στο σημείο αυτό έχει βοηθήσει τα μέγιστα. Αφού πιάσει ο χειρουργός αμφίχειρα τον όγκο με τις περιβάλλουσες μυϊκές μάζες, προχωρεί στην αναγκαία παρασκευή των δερματικών κρημνών, και παρασκευάζει τις συναφαιρούμενες μυϊκές μάζες μέχρι την έκφυση και την κατάφυση τους. Στην παρασκευή των δερματικών κρημνών δέον να είναι κανείς φειδωλός διότι, πρώτον η μετεγχειρητική λεμφόρροια προέρχεται από την υποδόριο περιοχή και δεύτερον συνήθως αφού αφαιρεθεί ο όγκος, διαπιστώνεται ότι περισσεύουν οι δερματικοί κρημνοί και αναγκάζεται κανείς να τους αφαιρέσει διότι νεκρώνονται.
Οταν παρασκευάζει κανείς, προχωρεί δια των σημείων της ελάσσονος αντιστάσεως. Τελικώς η προς αφαίρεση μάζα, κρέμεται μόνο από τα αγγεία. Η παρασκευή των αγγείων γίνεται επιμήκως μεταξύ των ελύτρων και του ορογόνου του αγγείου (adventitia). Είναι γνωστό ότι οι φλέβες διηθούνται από το νεόπλασμα οι αρτηρίες όμως όχι.
Τα αγγεία πάντως που είναι μέσα στον όγκο αφαιρούνται και αντικαθίστανται με μοσχεύματα. Αν είναι αναγκαίο, δυνατόν να αφαιρεθεί και ένα μείζον νεύρο της περιοχής, ακόμη και το ισχιακό. Είναι προτιμότερη η εκτομή του νεύρου παρά ο ακρωτηριασμός του μέλους.
Οι αναρροφήσεις τοποθετούνται στο κεφαλικό άκρο της εκτομής. Η λεμφική εκροή δυνατόν να παραταθεί επί δύο έως τρείς εβδομάδες και οι αναρροφήσεις αφαιρούνται, όταν το αναρροφούμενο υγρό μειωθεί σε 50cc στο 24/ωρο. Εφ'όσον έχουμε μόλυνση της περιοχής αφαιρούνται οι αναρροφήσεις και τοποθετούνται Penrose.
Σε σαρκώματα του προσθίου διαμερίσματος του μηρού, αν σωθεί ένα τμήμα του τετρακεφάλου μυός (νευρώνεται από το μηριαίο νεύρο), και κυρίως ο καταφυτικός τένων, παραμένει κάποια κινητικότητα. Ο ασθενής στην περίπτωση αυτή δεν μπορεί να σηκώσει το πόδι στην οριζοντία θέση (στις 90ο), αλλά βελτιώνει σημαντικά το βάδισμα.
Η εκτομή του μέσου διαμερίσματος του μηρού που περιλαμβάνει τα τρία στρώματα των προσαγωγών (νευρώνονται από το θυρεοειδές νεύρο), δεν προξενεί ανικανότητα στις συνήθεις δραστηριότητες, όπως το βάδισμα και η άνοδος ή κάθοδος σε σκάλα. Η εκτομή σαρκωμάτων του γλουτού, με συναφαίρεση του μείζονος γλουτιαίου μυός, δεν επιφέρει καμμιά ανικανότητα στις κανονικές δραστηριότητες. Προσοχή μόνον κατά την παρασκευή στο ισχιακό νεύρο το οποίο αποκαλύπτεται, εξερχόμενο από το κάτω χείλος του μέσου γλουτιαίου μυός όπισθεν του μείζονος τροχαντήρος.
Σε σαρκώματα του οπισθίου διαμερίσματος του μηρού, το ισχιακό νεύρο που βρίσκεται μεταξύ μηριαίου οστού και της μάζας του ημιτενωντώδους και του ημιμεμβρανώδους μυός, δυνατόν να αποκολληθεί από το σάρκωμα. Εφ'όσον το σάρκωμα συμπεριλαμβάνει το νεύρο, είναι προτιμότερη η εκτομή του, παρά όπως προαναφέρθηκε ο ακρωτηριασμός του σκέλους.
Η περιγραφή των εγχειρητικών προβλημάτων άλλων περιοχών των άκρων εκφεύγει των ορίων της παρούσης εισηγήσεως.
Σε σαρκώματα κοιλίας-οπισθοπεριτοναϊκού χώρου
Τα σαρκώματα της περιοχής αυτής, επεκτείνονται συνήθως σε παρακείμενα όργανα, γι'αυτό με τη βοήθεια της αξονικής τομογραφία πρέπει να προσχεδιάζεται η εγχείρηση. Πολλές φορές είναι απαραίτητη η διάβαση του παχέος εντέρου, η πυελογραφία, η κυστεοσκόπηση και η αγγειογραφία.
Σαρκώματα του κοιλιακού τοιχώματος αφαιρούνται με λοξές τομές, ακολουθώντας τη φορά των έξω λοξών κοιλιακών μυών. Τα ενδοκοιλιακά σαρκώματα της άνω κοιλίας, δυνατόν να απαιτούν λοξή θωρακοκοιλιακή τομή. Αρχίζει κανείς από την κοιλιά και αφού βεβαιωθεί ότι είναι δυνατόν να εξαιρεθούν, προχωρεί στο 8-9ο μεσοπλεύριο διάστημα.
Δυνατόν να είναι αναγκαία η συναφαίρεση πολλών οργάνων, σπληνός, παγκρέατος, νεφρού, τμήματος ήπατος και τμήματος παχέος εντέρου.
Επί διηθήσεως της κάτω κοίλης φλεβός είναι δυνατή η εκτομή τμήματος αυτής και επιμήκης συρραφή της. Δεν προτιμούνται μοσχεύματα στην κάτω κοίλη διότι θρομβώνονται. Προτιμότερο να γίνεται η απολίνωση της, κάτωθεν των νεφρικών φλεβών, εφ'όσον είναι αναγκαίο. Το περιφερικό οίδημα βελτιώνεται συν καιρώ με ανάρροπη θέση.
Σε σαρκώματα της ελάσσονος πυέλου, προτιμάται η μέση τομή. Δυνατόν να συνδυαστεί με τομή δίκην ανεστραμμένου Τ (τομή του ορθού κοιλιακού στην κατάφυση του στο ηβικό οστούν και ανάσπαση του μυός). Εφ'όσον τα σαρκώματα της ελάσσονος πυέλου επεκτείνονται προς το θυροειδές τρήμα και τη βουβωνική χώρα, δυνατή η τομή δίκην μαναβέλας (τομή Καρακούση) με κάθετη διατομή του βουβωνικού συνδέσμου και απώθηση του σπερματικού τόνου προς τη μέση γραμμή.
Επί διηθήσεως των ουρητήρων δυνατόν να παραστεί ανάγκη δημιουργίας ειλεοκύστης.
Επι συναφαιρέσεως των λαγονίων αγγείων τοποθετούνται αρτηριακά μοσχεύματα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Karakousis C. : Surgery for Soft Tissue Sarcomas. In : Bland K., Karakousis C., Copeland E., eds. Atlas of Surgical Oncology. Philadelphia : WB SAUNDERS Co., 1995 : 283-400
2. Rosenberg SA, Suit HD, Baker LH : Sarcomas of Soft Tissues. In : DeVita VT, Hellman S, Rosenberg SA, eds. Cancer Principles and practice of oncology. Fourth edition. Philadelphia: Lippincott 1993: 1243-1291
3. Lejeune F, Lienard D, Ewalenko P : Hyperthermic Isolation Perfusion of the Limbs with cytostatics after surgical excision of sarcomas. World J. Surgery, 1988 : 12:345
4. Hockstra HJ, Schraffordt Koops H, Molenaar WM, Oldhoff J : Results of isolated regional perfusion in the treatment of malignant soft tissue tumors of the extremities. Cancer 1987 : 60: 1703
5. Schwarzbach M, Lehnert Th, Willeke F, Hinz U, Herfarth Ch. : Ergebnisse der isolierten hyperthermen Extremitaetenperfusion bei Weichteilsarkomen im Rahmen eines multimodalen Behandlungskonzeptes. Chirurg, 1996 : 67 : 1237
6. Μπλάτζας Γ, Χατζηγεωργίου Ν, Οικονόμου Σ : Η περιοχική ενδαρτηριακή πολυχημειοθεραπεία με απομόνωση και άρδευση σε υπερθερμία, στη θεραπευτική αντιμετώπιση των σαρκωμάτων των μαλακών μορίων των άκρων. Τιμητικός Τόμος Δ.Π. Λαζαρίδη (Επιμέλεια: Σμπαρούνη Χ, Καρβουνάρη Δ) Εκδόσεις Θεσσαλονίκη, University Studio Press 1989 : 297-303
7. Χατζηγεωργίου Ν, Οικονόμου Σ, Κουτσιάς Κ, Μουρατίδου Δ, Τσελεπής Γ, Μπλάτζας Γ : Πρωτοπαθή οπισθοπεριτοναϊκά σαρκώματα μαλακών μορίων. Πρακτικά 4ου Πανελληνίου Συνεδρίου Ογκολογίας, Αθήνα 26-29.11.1987, σελ: 805-812
8. Χατζηγεωργίου Ν, Οικονόμου Σ, Κουτσιάς Κ, Δημητρακόπουλος Μ, Μπλάτζας Γ : Η θεραπευτική τακτική στους πρωτοπαθείς όγκους του μυοσκελετικού συστήματος των άκρων. Πρακτικά 3ου Βορειοελλαδικού Ιατρικού Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη 12-14.5.1988, σελ: 351-359


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Τα σαρκώματα μαλακών μορίων των άκρων αφαιρούνται :
α) Με απλή εκτομή
β) Με ευρεία εκτομή και συναφαίρεση των μυϊκών μαζών του διαμερίσματος
γ) Με ακρωτηριασμό
Σωστή απάντηση : 1, β
2. Μέθοδοι προεγχειρητικής (neo-adjuvant) θεραπείας των σαρκωμάτων των άκρων :
α) Γενική χημειοθεραπεία
β) Ακτινοθεραπεία
γ) Περιοχική ενδαρτηριακή πολυχημειοθεραπεία σε υπερθερμία (Isolation Perfusion)
Σωστή απάντηση : 2, α και γ
3. Μετεγχειρητική συμπληρωματική (adjuvant) θεραπεία των σαρκωμάτων και σειρά εφαρμογής τους
α) Γενική χημειοθεραπεία
β) Ακτινοθεραπεία
γ) Περιοχική ενδαρτηριακή πολυχημειοθεραπεία σε υπερθερμία (Isolation Perfusion)
Σωστή απάντηση : 3, γ,β,α
4. Απόλυτες ενδείξεις υπερθερμικού Isolation Perfusion των άκρων :
α) Σε σαρκώματα μαλακών μορίων των άκρων τα οποία λόγω του μεγάλου όγκου τους, χωρίς προεγχειρητικό ILP, δεν μπορούν να αφαιρεθούν ριζικά αν δεν προχωρήσουμε σε ακρωτηριασμό.
β) Σε τοπική υποτροπή αφαιρεθέντος σαρκώματος
γ) Οταν αποστέλλονται ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε απλή ή ατελή εκτομή σαρκώματος ιδιαίτερα υψηλού βαθμού κακοήθειας (G3) και προετοιμάζονται για νέα ριζική εκτομή.
Σωστή απάντηση : 4, α,β,γ
ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
Home Page
H σελίδα κατασκευάσθηκε από τον Νικο Βαχαβιόλο E-mail: niva@scorpion.diavlos.gr και είναι ενημερωμένη την 12 - 4 -1997