Kομβος ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ
Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης
24η Ιουνίου 1998
Σήμερα Σοβαρό προβλημα παραμένει η πρώϊμη ανίχνευση των γυναικών που θα αναπτύξουν οστεοπόρωση και κυρίως η πρόληψη της πάθησης και η αποφυγή των συνεπειών της.
Ασκηση για όλες τις ηλικίες και Οστεοπόρωση.
Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO),εδώ και μερικά χρόνια έχει αφιερώσει μια ημέρα του χρόνου στο πρόβλημα της Οστεοπόρωσης και αυτή η ημέρα για το 1998 έχει καθοριστεί να είναι η 24 Ιουνίου. Μ¨αυτή την ένέργεια ο ανώτατος αυτός Διεθνής οργανισμός Υγείας αφενός μεν αναγνωρίζει επίσημα το μέγεθος του προβλήματος και τις τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του στο παρόν και κυρίως στο μέλλον για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και αφετέρου θέλει να τονίσει και να επισημάνει την ανάγκη για την γενικότερη ευαισθητοποίηση των ειδικών αλλά και του κόσμου γύρω από την Οστεοπόρωση,την διάδωση των γνώσεων για την έγκαιρη ανίχνευση και ασφαλώς την καθιέρωση ενιαίας στρατηγικής πρόληψης της πάθησης και αποφυγής των σοβαρών για το κοινωνικό σύνολο επιπτώσεών της.
Η οστεοπόρωση ασφαλώς δεν είναι μια νέα πάθηση.Είναι μια παλιά γνωστή νόσος "φθοράς" και οι υπόλοιπες της ίδιας ομάδας εμφανίζουν σημαντική επιδημιολογική έξαρση τα τελευταία χρόνια.
Ειδικότερα η Οστεοπόρωση τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες εμφάνισε μια δραματική αύξηση ιδιαίτερα στις "αναπτυγμένες" χώρες και σ'αυτό αρχικά συντέλεσε αφενός μεν η αύξηση του μέσου όρου ζωής αφετέρου κυρίως η αύξηση των προδιαθεσικών παραγόντων κινδύνου και η αλλαγή του τρόπου και των συνηθειών της ζωής μας.Παράλληλα αυξήθηκαν θεαματικά τόσο το ενδιαφέρον των ειδικών και οι σχετικές γνώσεις όσο και η ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού με το πρόβλημα.
Ακριβείς επιδημιολογικές μελέτες δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν δεδομένου ότι η οστεοπόρωση για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι "σιωπηλή " νόσος- ασυμπτωματική .Ενδεικτικό όμως του μεγέθους του προβλήματος είναι η συχνότητα της τελικής κατάληξης της οστεοπόρωσης που είναι τα οστεοπορωτικά κατάγματα (ισχίου,σπονδυλικής στήλης,πηχεοκαρπικής κ.λ.π.) και ιδιαίτερα εκείνα του άνω άκρου του μηριαίου τα οποία έχουν αυξηθεί τα τελευταία 15 χρόνια περί το 110% και προβλέπεται να αυξάνονται με ένα ετήσιο ρυθμό 7-10%. Εκτιμάται ότι κάθε 20 δευτερόλεπτο συμβαίνει σε παγκόσμιο επίπεδο ένα κάταγμα ισχίου.
Οι πολλαπλές συνέπειες αυτών των σοβαρών καταγμάτων και το τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος έχουν επαρκώς μελετηθεί και αξιολογηθεί.
Επιπρόσθετα υπολογίζεται ότι το 30% των Ελληνίδων άνω των 50 ετών έχουν κάποιο σπονδυλικό οστεοπορωτικό κάταγμα και προοδευτική παραμόρφωση.
Οι δυο κύριοι παράγοντες κινδύνου για την οστεοπόρωση είναι χαμηλή κορυφαία οστική πυκνότητα και ο γρήγορος ρυθμός οστικής απώλειας στην εμμηνοπαυσιακή περίοδο. Επιπλέον ένας μακρύς κατάλογος προδιαθεσικών παραγόντων που συνεχώς αυξάνεται (πρώιμη εμμηνόπαυση,λήψη φαρμάκων,παθήσεις του θυροειδούς,κατάχρηση καφέ,οινοπνεύματος,καπνού,λευκωμάτων,στέρηση ασβεστίου,άσκησης κ.λ.π. επηρεάζουν αρνητικά τον οστικό μεταβολισμό και προάγουν την οστεοπόρωση.
Με την βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας ο γιατρός έχει στα χέρια του θαυμάσιες δυνατότητες διάγνωσης και εκτίμησης της νόσου,μετρώντας αφενός την οστική πυκνότητα με την φωτονιακή απορροφησιομέτρηση (DEXA) ή άλλες αξιόπιστες μεθόδους (QCT,pQCT) και αφετέρου τον ρυθμό της οστικής απώλειας (βιοχημικοί δείκτες).
Επίσης δοκιμασμένα φάρμακα (καλτσιτονίνη,οιστρογόνα,διφωσφονικά) αλλά και νέα πολλά υποσχόμενα (SERMs,παραθορμόνη,κυτοκίνες) στα χέρια των ειδικών μπορούν να σταματήσουν την εξέλιξη της νόσου αλλά και να την θεραπεύσουν.
Σημερα το κύριο πρόβλημα εν τούτοις παραμένει η πρώϊμη ανίχνευση των γυναικών που θα αναπτύξουν οστεοπόρωση και κυρίως η πρόληψη της πάθησης και η αποφυγή των συνεπειών της.
Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών (Ε.Ε.Μ.Μ.Ο.) ως μέλος των αντίστοιχων Διεθνών Οργανισμών (European Foundation for Osteoporosis) αλλά κυρίως επειδή «ζει» το πρόβλημα της οστεοπόρωσης, όπως και για τα προηγούμενα χρόνια συμμετέχει στην Παγκόσμια ημέρα για την Οστεοπόρωση. Το περσυνό σύνθημα - στόχος ήταν «Η διατροφή-το γάλα και η Οστεοπόρωση». Για το 1998 και πάλι το μήνυμα - σύνθημα της Ε.Ε. Μ.Μ.Ο. εστιάζεται στην πρόληψη της Οστεοπόρωσης και είναι «Ασκηση για όλες τις ηλικίες και Οστεοπόρωση» .Ασφαλώς ο γενικότερος στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για την οστεοπόρωση καθώς και της Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. παραμένει η ευαισθητοποίηση και η γνώση του κοινού για το μέγεθος του προβλήματος,των αρμοδίων για τις τεράστιες κοινωνικο-οικονομικές του επιπτώσεις και η σε βάθος γνώση και μελέτη όλων των παραμέτρων από τους ειδικούς για αποτελεσματικότερη πρόληψη και θεραπεία.
Ασκηση για όλες τις ηλικίες και Οστεοπόρωση.
Είναι γνωστό και απολύτως τεκμηριωμένο με σειρά κλινικών και εργαστηριακών μελετών ότι η άσκηση και η φυσική δραστηριότητα ,η κίνηση έχουν έντονα θετική επίδραση εκτός των άλλων συστημάτων και στον μεταβολισμό των οστών,παράγοντας ποικιλοτρόπως την οστεογέννεση και αυξάνοντας την οστική πυκνότητα και την σκελετική μάζα.
Α.Πρωτογενής Πρόληψη : Αυξηση της κορυφαίας οστικής πυκνότητας.
Παιδί: αφθονο,ελεύθερο παιχνίδι κατά προτίμηση στο υπαιθρο
Εφηβος : Αθλητικές δραστηριότητες με αθλιατρική και προπονητική παρακολούθηση,παρόλο το «φορτωμένο» πρόγραμμα των εφήβων μας,με περισσότερο «χρήσιμες - μορφωτικές» υποχρεώσεις.
Νεαρή ηλικία: Πολύ περπάτημα και ΄άσκηση σε γυμναστήριο τουλάχιστον για τους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων.
Β.Δευτερογενής Πρόληψη.:
Μείωση του μεταεμμηνοπαυσιακού ρυθμού οστικής απώλειας: ασκήσεις εξατομικευμένες και βάδιση 30-60 λεπτά ημερησίως τρείς φορές εβδομαδιαίως μαζί με τα αντιοστεοκλαστικά φάρμακα (οιστρογόνα,καλσιτονίνη κ.λ.π.) μειώνουν τον ρυθμό της οστικής απώλειας.
Αθλητές και αθλήτριες έχουν 10% περίπου μεγαλύτερη οστική μάζα από τους μη αθλούμενους. Προσοχή βεβαίως απαιτείται για τις ακραίες περιπτώσεις πρωταθλητριών όπου υπεισέρχονται αλλοι παράγοντες (ορμονικοί) και έχουμε το αντίθετο αποτέλεσμα.
Γ.Τριτογενής Πρόληψη :
Εγκατεστημένης οστεοπόρωσης: Συνεχής κίνηση,περιορισμός της ακινητοποίησης κατά το δυνατόν,ηπιες χαλαρές ασκήσεις με ιατρική παρακολούθηση και με συνδυασμό πάντα με την σωστή φαρμακευτική αγωγή κρατούν σε καλή κατάσταση το μυϊκό σύστημα και δρούν έμμεσα ευεργετικά και στον οστίτη ιστό.
Η κίνηση και η άσκηση όμως για να αποδώσουν τα μέγιστα ευεργετικά τους αποτελέσματα θα πρέπει να γίνονται συστηματικά και συνεχώς. Ενας άνθρωπος που δεν ασήθηκε ποτέ μέχρι το 50 χρόνια του είναι δύσκολο – και μερικές φορές και επικίνδυνο – να αναστρέψει το profile της οστικής του μάζας και να κερδίσει ότι έχασε.
Ας θυμηθούμε και ας κρατήσουμε για το 1998 μαζί με το πρόβλημα της οστεοπόρωσης και τον κανόνα ότι η κίνηση δεν είναι μόνο ζωή αλλά και «γερά κόκκαλα».
Γεώργιος Καπετάνος
Αναπληρωτής Καθηγητής Ορθοπαιδικής Α.Π.Θ.
Πρόεδρος
Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών.
EEMMO